Anna Pawłowa

Anna Pawłowa (1881–1931) — Nieśmiertelny Łabędź

Dzieciństwo i powołanie

Anna Pawłowna Pawłowa przyszła na świat 12 lutego 1881 roku w Petersburgu, jako wcześniak — urodziła się dwa miesiące przed terminem. Jej matka, Lubow Fiodorowna, pracowała jako praczka i samotnie wychowywała córkę. Dzieciństwo upływało w skromnych warunkach, daleko od blasku cesarskich teatrów.

Punkt zwrotny nadszedł, gdy ośmioletnia Anna po raz pierwszy przekroczyła próg Teatru Maryjskiego. Matka zabrała ją na przedstawienie Śpiącej królewny Czajkowskiego. Widok bajkowej scenerii i tancerek unoszących się nad sceną wywołał w dziewczynce wstrząs, który zadecydował o całym jej życiu. Trzy lata później została przyjęta do Cesarskiej Szkoły Baletowej.

Nauka i pierwsze wyzwania

Dziesięcioletnia Anna nie pasowała do ówczesnego ideału baletowego — miała zbyt szczupłą sylwetkę, niezwykle wysklepione stopy i cienkie kostki. Pedagodzy szybko jednak dostrzegli w niej coś wyjątkowego: nadzwyczajną muzykalność, eteryczną lekkość i naturalną ekspresję. W 1899 roku ukończyła szkołę z wyróżnieniem i od razu otrzymała rangę koryfeuszki.

Droga na szczyt

W 1902 roku zadebiutowała jako Nikija w Bajaderce — rola wymagająca zarówno wirtuozerii technicznej, jak i głębokiego aktorstwa. Przełom nastąpił w 1905 roku, gdy choreograf Michaił Fokin stworzył specjalnie dla niej miniaturę Umierający łabędź do muzyki Saint-Saënsa. Ten zaledwie czterominutowy solo stał się jej artystycznym manifestem. W ciągu kariery wykonała go około czterech tysięcy razy. W 1906 roku otrzymała tytuł primabaleriny Baletu Cesarskiego.

Własna droga — światowe tournée

W 1909 roku wzięła udział w paryskich sezonach Ballets Russes Diagilewa, ale jej niezależny charakter nie pozwolił na dłuższą współpracę z despotycznym impresariem. W 1911 roku założyła własny zespół baletowy — krok niemal bez precedensu. Między 1910 a 1925 rokiem przemierzyli ponad 480 tysięcy kilometrów, dając blisko cztery tysiące przedstawień na pięciu kontynentach.

W 1912 roku nabyła posiadłość Ivy House w Londynie, gdzie w ogrodzie urządziła staw z łabędziami. Pawłowa zawoziła balet tam, gdzie wcześniej nikt go nie widział: do Indii, Meksyku, Egiptu, Japonii i Australii. W Indiach spotkała młodego Udaya Shankara i zachęciła go do rozwoju klasycznego tańca indyjskiego.

Ostatni akt

W styczniu 1931 roku, podczas tournée po Holandii, Pawłowa przeziębiła się w nieogrzewanym pociągu. Zmarła 23 stycznia w hotelu Des Indes w Hadze. Jej ostatnie słowa brzmiały: „Przygotujcie mój kostium Łabędzia." Tego wieczoru na pustej scenie krążył samotny reflektor. Nawet deser pavlova nosi jej imię — lekki i piękny, jak taniec kobiety, która go zainspirowała.